Tüm ürünler Karar katmanı Veri toplama Sefer Sayım Modülü
Aktif güvenlik ve kontrol
Motor ve termal yönetim

Çözümler Damperli kamyon ve dorse

Damperli kamyon mevzuatı ve saha güvenliği

Rampada devrilme, açık damperle seyir ve yola saçılan yük aynı aracın riskleridir. MetaDamper riskli kaldırmayı durdurur, MetaControl yükü kabinden örter, MetaFMS müdahaleleri kayda geçirir.

Damperli kamyon çevresinde X, Y ve Z eksenleri ile roll, pitch ve yaw hareketleri; önde jiroskop ve ivmeölçerli 6 eksenli sensör modülü
5°Varsayılan yanal eğim eşiği, ayarlanabilir
55°Varsayılan bileşke açı sınırı, Kablosuz Sensörler paketiyle
10 km/hVarsayılan seyir koruması eşiği, 4.3″ Ekran ya da Hareket Kontrol Modülüyle
279Otomatik damper müdahalesi; bir dönem özetinde, 81 araçta
Kapsanan araçlar
  • Araç kategorisi (BM/AB sınıflandırması): N2
  • Araç kategorisi (BM/AB sınıflandırması): N3
  • Araç kategorisi (BM/AB sınıflandırması): O4
  • Damperli kamyon (hafriyat, inşaat, maden)
  • Damperli dorse ve yarı römork
  • Kamu ve belediye damperli araçları (yol bakım, kar ve tuz)
  • Agrega, kum ve mıcır taşıyan açık kasalı araçlar

Bu araçlarda ne zorunlu?

Damperli araçlar için tek bir “damper yönetmeliği” yoktur. Yük emniyeti kanunla, hafriyat taşımacılığı yönetmelikle düzenlenir; damper güvenlik sistemi ise kamu şartnamelerinde (ör. DMO) istenir. Aşağıda her kuralın ne istediğini, kimi kapsadığını ve kaynağını özetledik.

Zorunlu (mevzuat)

Yükün bağlanması ve sabitlenmesi

Yük, uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek ya da aracın dengesini bozacak şekilde yüklenemez. Kanun bir yöntem saymaz; sonucu ister.

Kapsam
Yük taşıyan tüm araçlar; dökme yük taşıyan damperli kamyon ve dorseler dâhil
Tarihler
27.02.2026 tarihinden itibaren yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-h (7574 sayılı Kanun md. 18 ile değişik, RG 27.02.2026/33181)

Zorunlu (mevzuat)

Hafriyat ve inşaat atığı taşıyan aracın üstünün kapatılması

Taşıma sırasında çevresel kirlenmeyi önlemek için araçların üstü uygun malzemeyle kapatılır, araç kapasitesinin üzerinde yüklenmez ve tekerlekler temizlenmeden trafiğe çıkmaz. Taşıyıcı, mücavir alan içinde belediyeden, dışında mahallin en büyük mülki amirinden taşıma izin belgesi alır; inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar sarı renkli olur ve üzerinde “İnşaat/Yıkıntı Atığı Taşıma Aracı” yazar.

Kapsam
Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar
Tarihler
Yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 24–25 (RG 18.03.2004/25406)

Kamu şartnamesi

Kamu ihalelerinde damper güvenlik sistemi (şartname örneği)

Ürün kataloğumuzda örnek olarak yer alan ve Karayolları Genel Müdürlüğü alımlarına ait olduğu belirtilen bir şartname maddesi, her kamyona bir damper güvenlik sistemi ister: sağ-sol ve ön-arka eğim algılama; 6° ve üzeri yanal eğimde uyarı ve kaldırma engeli; 45°–55° tepe açısı aşılınca PTO'nun kesilmesi; zemin eğimine göre emniyetli kaldırma açısı; 60° üzerinde otomatik indirme; 45° üzerindeki yanal harekette motor durdurma; 10 km/h üzerinde PTO'nun pasif olması ve açık unutulan damperin indirilmesi; kapak ve damper sensörleri; arıza kodlarını da gösteren en az 4″ LCD kumanda paneli. Şartnamenin resmî kopyası kamuya açık kaynaklarda bulunamadı; her ihalede ilgili teknik şartname esas alınır.

Kapsam
Katalogdaki örneğin ait olduğu belirtilen Karayolları Genel Müdürlüğü alımları; şartnamenin adı, tarihi ve ihale kaydı doğrulanmadı
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Katalogda yer alan şartname örneği (Karayolları Genel Müdürlüğü, “Damper Güvenlik Sistemi” maddesi); resmî kopya doğrulanmadı

Kamu şartnamesi

Kabinden kumandalı otomatik branda (doğrulanmamış örnek)

Kanun otomatik brandayı istemez; bu şart yalnızca ilgili ihalenin şartnamesinden doğar. Ürün dosyamızda örnek olarak yer alan bir kamu hizmet alımı teknik şartnamesi, damper üzerinde hem kabin içinden otomatik olarak hem de dışarıdan elle kumanda edilebilen bir branda sistemi ister. Bu örneğin ihale ve karar künyesi doğrulanmadı; bu nedenle genel bir kamu şartı olarak okunmamalıdır.

Kapsam
İlgili kamu hizmet alımındaki damperli araçlar
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Kamu hizmet alımı teknik şartnamesi örneği; ihale ve karar künyesi hukuk kontrolünde

Kamu şartnamesi

Damper kalkıkken 10 km/h sınırı

Şartname, damper tam inmediğinde aracın seyir hızını 10 km/h ile sınırlayan bir sistem ve araç 10 km/h üzerinde giderken damperin açılmasını engelleyen bir sistem ister. MetaDamper'ın hareket kontrolü (4.3″ Ekran ya da Hareket Kontrol Modülü), araç seyirdeyken damperin kalkmasını engelleyen kısım için kurgulanmıştır; damper kalkıkken seyir hızını sınırlamak ürün işlevi değildir.

Kapsam
Devlet Malzeme Ofisi üzerinden alınan 6–18 m³ damperli kamyonlar
Tarihler
Şartname tarihi 25.07.2017; güncel sürüm DMO'dan teyit edilmelidir
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Devlet Malzeme Ofisi Damperli Kamyon Teknik Şartnamesi (A.24.d/25.07.2017), md. 1.2.4.1

Zorunlu (mevzuat)

Takograf

Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'dan fazla olan motorlu taşıtlarda takograf bulundurulması ve kullanılması zorunludur; cihaza müdahale yasaktır. Takograf, tip onaylı ayrı bir cihazdır ve Metadiag'ın ürün kapsamında değildir.

Kapsam
Yük taşımada kullanılan, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'dan fazla motorlu taşıtlar; yönetmelikle muaf tutulanlar hariç
Tarihler
Kamyon ve çekicilerde 2026 öncesinde de zorunluydu (KTY md. 64/b, 1 sayılı Cetvel). 27.02.2026'da yürürlüğe giren yeni metinle kapsama giren diğer araçlarda zorunluluk, model yılına göre şu tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz: 2021 ve sonrası 31.12.2026; 2016–2020 31.12.2027; 2011–2015 31.12.2028; 1996–2010 31.12.2029; 1985–1995 31.12.2030. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 5216 ve 5393 kapsamında yolcu taşıyan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlarda, ilk defa tescil edilecek araçlar için zorunluluk 27.02.2026'dan itibaren bir yıl aranmaz.
Metadiag ürün kapsamı dışında

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 31 ve Geçici md. 27 (7574 sayılı Kanun md. 6 ve 34, RG 27.02.2026/33181)

Damperli araçta riskler nerede?

Damperli aracın riski çoğu zaman kabinden görünmez. Damper kalktıkça yükün ağırlık merkezi yükselir; düz yolda sorun yaratmayan birkaç derece, damper havadayken kritik hâle gelir. Yol ve şantiye arasında ise açık kasa ve açık unutulan damper ayrı riskler doğurur.

Eğimli zeminde damperi kalkık kamyon; kaldırma kilitlenmiş, yanında MetaDamper cihazı ve risk, engelleme, güvenlik adımları

Eğimli ya da çöken zeminde devrilme

Damper düz olmayan zeminde kaldırıldığında yük eğim yönüne yatar. Gevşek dolgu çöker, teker gömülür; damper kalkıkken birkaç derecelik yana yatma devrilmeyi başlatabilir.

Metadiag ileMetaDamper yanal ve ön–arka eğimi sürekli ölçer. Varsayılan 5° yanal ya da 13° ön–arka eşik aşıldığında uyarır, kaldırmayı durdurur ve damperi indirir.

Metadiag damper sensörü ve kapak sensörü yan yana, koyu lacivert arka planda

Açılmayan arka kapak

Arka kapak açılmadan damper kaldırılırsa yük boşalmaz, ağırlık arkada toplanır ve araç şaha kalkabilir. Döküm noktası şev kenarındaysa risk büyür.

Metadiag ileKablosuz Sensörler paketindeki kapak ve damper sensörleri, kapak açılmadan kaldırmaya izin vermez. Bileşke açı 55°'de sınırlanır ve geriye devrilme kilidi devreye girer.

Damperi kalkık kamyon ve otomatik indirmeden sonra damperi inmiş aynı kamyon; üstte MetaDamper cihazı

Yolda açık kalan damper

Damper açık unutulduğunda ya da kumanda koluna yanlışlıkla dokunulduğunda üst geçit, köprü ve enerji hattı çarpması riski doğar.

Metadiag ileSeyir koruması (4.3″ Ekran ya da Hareket Kontrol Modülü ile), araç hareket hâlindeyken damperin kalkmasını engeller ve açık kalan damperi indirir. Varsayılan eşik 10 km/h'tir ve kurulumda ayarlanabilir.

Damperli kasanın üstünde, taşıyıcı kolları üzerinde toplanmış sarı otomatik branda

Yola saçılan yük

Kum, çakıl, mıcır ve hafriyat sarsıntı ve rüzgârla açık kasadan savrulur. Elle örtmede sürücü her seferde kasaya tırmanır; örtme atlandığında yük yola dökülür.

Metadiag ileMetaControl brandayı kabin panelinden ya da 50 m menzilli uzaktan kumandayla açar ve kapatır. Sürücü kasaya çıkmaz; branda tam açıldığında ya da kapandığında motor kendiliğinden durur.

MetaFMS damper kurtarma listesi: zaman damgalı tehlikeli açı kayıtları, sürücü adları gizli

Kayda geçmeyen müdahale

Sahada yaşanan riskli bir kaldırma çoğu zaman yöneticiye ulaşmaz. Hangi araçta, hangi sürücüyle, ne sıklıkla müdahale gerektiği bilinmediğinde eğitim ve önlem tahmine kalır.

Metadiag ileMetaDamper her müdahaleyi kara kutusuna yazar; 4.3″ Ekran paketiyle kayıtlar MetaFMS'e aktarılır. Panelde zaman, müdahale türü ve sürücü araç bazında listelenir.

Sık sorulan sorular

Damperli kamyonda branda zorunlu mu?

Kanun belirli bir branda türünü veya otomatik brandayı değil, yükün güvenli taşınmasını ister; Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-h, uygun bağlama ve sabitleme olmadan düşecek, dökülecek veya saçılacak yüklemeyi yasaklar. Hafriyat ve inşaat atığı araçlarının üstü uygun malzemeyle kapatılır. Ayrıntı: hafriyat ve atık araçlarında kasa örtme. Otomatik branda sistemi MetaControl yükü kabinden örter.

Kamu ihalelerinde istenen damper güvenlik sistemi nedir?

Devlet Malzeme Ofisi'nin damperli kamyon şartnamesi (md. 1.2.4.1), damper tam inmediğinde seyir hızını 10 km/h ile sınırlayan ve araç 10 km/h üzerinde giderken damperin açılmasını engelleyen sistemler ister. Ürün kataloğumuzda örnek olarak yer alan ve Karayolları Genel Müdürlüğü alımlarına ait olduğu belirtilen bir şartname maddesi ise eğim algılama, kaldırma engeli, otomatik indirme, motor durdurma, seyir koruması, kapak ve damper sensörleri ve kabin ekranından oluşan bir sistem tarif eder; bu şartnamenin resmî kopyası henüz doğrulanmadı. DMO maddesinin araç seyirdeyken damperin kalkmasını engelleyen kısmı için MetaDamper hareket kontrolü (4.3″ Ekran ya da Hareket Kontrol Modülü) kurgulanmıştır; damper kalkıkken seyir hızını sınırlamak ürün işlevi değildir. Katalogdaki örnek maddenin eğim algılama, kaldırma engeli, otomatik indirme, seyir koruması, sensör ve ekran işlevleri için Standart Modül, Kablosuz Sensörler ve 4.3″ Ekran paketleri birlikte kurgulanmıştır. Her ihalede şartname maddeleri teklif öncesinde teknik ekibimizle tek tek eşleştirilir. Ayrıntı: damper güvenlik sistemi: DMO ve KGM şartnameleri.

MetaDamper mevcut araca ve dorseye sonradan takılır mı?

Evet, MetaDamper mevcut araç ve dorseye sonradan takılır. Havalı kumandalı araçlarda bobin ve valf seti kaldırma havasını kesip indirmeyi tetikler; elektrikli indirmeli araçta indirme tetiği doğrudan bağlanır. Treyler ara bağlantı kablosu ve soketi Standart Modül kutusundadır; kapak sensörü zincirli veya elle açılan kapaklar için önerilmez.

Damperli kamyonda takograf zorunlu mu?

Karayolları Trafik Kanunu md. 31'e göre 3.500 kg'ı aşan yük taşıtlarında takograf zorunludur; kamyon ve çekicilerde bu zorunluluk 27.02.2026'daki değişiklikten önce de vardı (KTY md. 64/b, 1 sayılı Cetvel). Yeni metinle kapsama giren diğer araçlarda zorunluluk, model yılına göre 31.12.2026 ile 31.12.2030 arasındaki tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz. Takograf tip onaylı ayrı bir cihazdır ve Metadiag'ın ürün kapsamında değildir.

Damper müdahaleleri nerede görülür?

MetaDamper müdahaleleri kara kutusunda kaydeder; 4.3″ Ekran paketiyle kayıtlar filo yönetim sistemi MetaFMS paneline aktarılır. Panel zaman, müdahale türü ve sürücüyü araç bazında listeler. MetaControl araç üstünde çalışır ve panelde görünmez.

Damperli kamyon ve dorse

Filonuzda pilot araçlarla başlayalım

Araç sayınızı ve kullanım şeklinizi paylaşın; size uygun ürün setini ve kurulum planını birlikte çıkaralım.

İlgilendiğiniz ürünler