Tüm ürünler Karar katmanı Veri toplama Sefer Sayım Modülü
Aktif güvenlik ve kontrol
Motor ve termal yönetim

Çözümler Hafriyat ve maden

Hafriyat ve madende kurallar ve saha güvenliği

MetaDamper riskli kaldırmayı durdurur, MetaTrack kamyon, iş makinesi ve jeneratörü izler, MetaFMS seferleri ve müdahaleleri kayda geçirir.

Şantiyede ekskavatör damperli kamyonu yüklüyor; yanında lastikli yükleyici ve beton mikseri
14Tek iş makinesinde bir günde otomatik sayılan sefer, Sefer Sayım Sensörüyle
45°10° rampada izin verilen en yüksek damper açısı, Kablosuz Sensörler paketiyle
50 mKabinden ya da 50 m'ye kadar uzaktan kumandayla branda kontrolü
Kapsanan araç ve ekipman
  • Damperli kamyon ve damperli dorse (hafriyat, agrega, cevher)
  • Kaya kamyonu ve belden kırma damperli (arazi tipi taşıyıcı)
  • Ekskavatör, yükleyici, dozer ve greyder
  • Arazöz (su tankeri), servis ve saha araçları
  • Jeneratörler ve sabit saha ekipmanı

Hafriyat ve madende ne zorunlu?

Hafriyat ve madende kurallar üç yerden gelir: taşıma izni ve kasa örtme hafriyat yönetmeliğinden, araç takip gibi ek şartlar belediyenin izin koşullarından, saha güvenliği ise maden, yapı işleri ve iş ekipmanı yönetmeliklerinden. Aşağıda her kuralın ne istediğini, kimi kapsadığını ve kaynağını özetledik.

Zorunlu (mevzuat)

Hafriyat ve inşaat atığı taşıyan aracın örtülmesi ve taşıma izni

Taşıma sırasında çevresel kirlenmeyi önlemek için araçların üstü uygun malzemeyle kapatılır, araç kapasitesinin üzerinde yüklenmez ve tekerlekler temizlenmeden trafiğe çıkmaz. Taşıyıcı, mücavir alan içinde belediyeden, dışında mahallin en büyük mülki amirinden taşıma izin belgesi alır; inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar sarı renkli olur ve üzerinde “İnşaat/Yıkıntı Atığı Taşıma Aracı” yazar.

Kapsam
Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar
Tarihler
Yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 24–25 (RG 18.03.2004/25406)

Yerel kararla

Bazı büyükşehirlerde hafriyat taşıma izni için araç takip cihazı şartı

Hafriyat Yönetmeliği md. 24, taşıma izni için istenecek belge ve bilgileri belediyenin belirlemesine bırakır; bazı büyükşehirler bu yetkiyle izne araç takip şartı ekler. Örnekler: Bursa'da UKOME'nin 01.11.2013 tarihli kararıyla hafriyat taşıyan araçlara belediyenin uydu araç takip sistemine uyumlu, damper hareketlerine duyarlı GPS cihazı taktırılması zorunlu tutulmuştur. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin taşıyıcı taahhütnamesi (s.ankara.bel.tr/files/1415/6829/3327/Taahhtname.pdf), araç takip sistemi takılı olmayan araçla taşıma yapılmamasını ve araç takip cihazı ile damper sensörüne müdahale edilmemesini ister. Cihazın belediyenin kendi sistemine uyumlu olması istenir ve şartlar belediyeye göre değişir. Bunlar örnektir; güncel şartı izni veren belediyeden teyit edin.

Kapsam
Bu şartı koyan büyükşehirlerde hafriyat taşıyıcıları; doğrulanan örnekler Bursa ve Ankara
Tarihler
Bursa: UKOME kararı 01.11.2013/447. Ankara: taahhütname belgesi (tarih belirtilmemiş). Güncellikleri belediyeden teyit edilmelidir.
Metadiag ürün kapsamı dışında

Kaynak: Bursa Büyükşehir Belediyesi, Çevre Kontrol Hizmetleri, bölüm 3-C (UKOME kararı 01.11.2013/447)

Zorunlu (mevzuat)

Atığın yalnız izinli sahaya dökülmesi ve Atık Taşıma ve Kabul Belgesi

Hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıkları, belediyenin ya da mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışına dökülemez. Atık üreticisi dört nüsha Atık Taşıma ve Kabul Belgesi alır; belge üretici, taşıyıcı ve tesis arasında kullanılır ve denetimde gösterilir. İzin ve belge işlemleri Metadiag'ın kapsamında değildir.

Kapsam
Hafriyat toprağı üreticileri, 2 tonun üzerinde inşaat ve yıkıntı atığı üretenler ve taşıyıcılar
Tarihler
Yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 13 ve 23 (RG 18.03.2004/25406)

Zorunlu (mevzuat)

Yükün bağlanması ve sabitlenmesi

Yük, uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek ya da aracın dengesini bozacak şekilde yüklenemez. Kanun bir yöntem saymaz; sonucu ister.

Kapsam
Karayolunda yük taşıyan tüm araçlar; toprak, agrega ve cevher taşıyan damperli kamyon ve dorseler dâhil
Tarihler
27.02.2026 tarihinden itibaren yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-h (7574 sayılı Kanun md. 18 ile değişik, RG 27.02.2026/33181)

Zorunlu (mevzuat)

Açık ocakta nakliyat yolları, döküm sahası bariyeri ve boşaltma yönergesi

Yükümlülük işletmenindir; yönetmelik belirli bir cihaz istemez. Açık ocaklarda kademe ve nakliyat yolları kullanılan araçlara uygun sağlamlıkta olur; döküm sahası ve kademe gibi iş makinelerinin düşme tehlikesi olan yerlerde yeterli yükseklikte güvenlik bariyeri yapılır. Makinelerin çalışma koşulları, manevra yerleri ve yükleme, taşıma ve boşaltmada uygulanacak güvenlik tedbirleri işletmenin açık ocak yönergesine yazılır; saha içi trafik kurallara bağlanır. MetaDamper bariyerin yerine geçmez.

Kapsam
Yerüstü maden işyerleri ve taş ocakları
Tarihler
Yürürlükte (son değişiklik RG 21.07.2026/33316)
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Ek-1 md. 8.6, Ek-2 md. 1.5, 1.6 ve 1.12-e (RG 19.09.2013/28770)

Zorunlu (mevzuat)

Şantiyede kazı kenarı, zemin kayması ve araç düşmesine karşı tedbir

Yükümlülük işverenindir; yönetmelik belirli bir cihaz istemez. Hendek kenarlarında ve dik eğimli yerlerde zemin kaymasını ve makinenin kaymasını önleyici tedbir alınır; kazı ve malzeme taşımada kullanılan makine ve araçların kazı çukuruna ya da suya düşmemesi için koruyucu tedbir alınır. Yönetmelik ayrıca manevrada işaretçi ve geri manevra uyarısı ile devrilmede sürücüyü koruyan kabin ister; bu ikisi Metadiag'ın kapsamında değildir.

Kapsam
Kazı, yarma ve dolgu dâhil yapı işleri
Tarihler
Yürürlükte (son değişiklik RG 31.12.2018/30642)
Bu ihtiyaç için

Kaynak: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Ek-4 (B) Bölüm II md. 49, 51, 54, 55 ve 56 (RG 05.10.2013/28786)

Zorunlu (mevzuat)

İş makinesinde devrilme koruması, saha içi hız sınırı ve periyodik kontrol

Yükümlülük işverenindir; yönetmelik belirli bir cihaz istemez. Üzerinde operatör taşıyan hareketli iş ekipmanı devrilmeye karşı korunur; operatörün görüşü kısıtlıysa görüş alanını iyileştiren yardımcılar kullanılır. İş ekipmanı bir çalışma alanında hareket ediyorsa uygun trafik kuralları ve hız sınırları konulur ve uygulanır; toprak işleri makineleri periyodik kontrole tabidir. Bu satırdaki ürünler yalnız saha içi hız sınırının izlenmesi (Ek-II md. 2.2) içindir; devrilme koruması, görüş yardımcıları ve periyodik kontrol Metadiag'ın kapsamında değildir.

Kapsam
Ekskavatör, yükleyici, dozer ve arazi tipi damperli gibi hareketli iş ekipmanı kullanan işverenler
Tarihler
Yürürlükte (son değişiklik RG 23.12.2025/33116)
Bu ihtiyaç için

Kaynak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-I md. 3.1.4 ve 3.1.6, Ek-II md. 2.2, Ek-III Tablo-6 (RG 25.04.2013/28628)

Zorunlu (mevzuat)

İşverenin risk değerlendirmesi ve teknik gelişmeye uyum

İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliği için her türlü tedbiri alır, gerekli araç ve gereçleri sağlar ve tedbirleri değişen şartlara göre uyarlar. Önleme ilkeleri arasında teknik gelişmelere uyum da sayılır; işveren risk değerlendirmesi yapar ya da yaptırır. Kanun belirli bir cihaz istemez.

Kapsam
Tüm işverenler: yükleniciler, maden ve taş ocağı işletmeleri, taşıyıcılar
Tarihler
Yürürlükte
Bu ihtiyaç için

Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 4/1, 5/1 ve 10 (RG 30.06.2012/28339)

Zorunlu (mevzuat)

Takograf

Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'dan fazla olan motorlu taşıtlarda takograf bulundurulması ve kullanılması zorunludur; cihaza müdahale yasaktır. Takograf, tip onaylı ayrı bir cihazdır ve Metadiag'ın ürün kapsamında değildir.

Kapsam
Yük taşımada kullanılan, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'dan fazla motorlu taşıtlar; yönetmelikle muaf tutulanlar hariç
Tarihler
Kamyon ve çekicilerde 2026 öncesinde de zorunluydu (KTY md. 64/b, 1 sayılı Cetvel). 27.02.2026'da yürürlüğe giren yeni metinle kapsama giren diğer araçlarda zorunluluk, model yılına göre şu tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz: 2021 ve sonrası 31.12.2026; 2016–2020 31.12.2027; 2011–2015 31.12.2028; 1996–2010 31.12.2029; 1985–1995 31.12.2030. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 5216 ve 5393 kapsamında yolcu taşıyan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlarda, ilk defa tescil edilecek araçlar için zorunluluk 27.02.2026'dan itibaren bir yıl aranmaz.
Metadiag ürün kapsamı dışında

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 31 ve Geçici md. 27 (7574 sayılı Kanun md. 6 ve 34, RG 27.02.2026/33181)

Hafriyat ve madende riskler nerede?

Sahada risk üç yerde toplanır: damperin kalktığı nokta, sahadan yola çıkış ve kimsenin görmediği makine parkı. Kayıt olmayınca hangisinin ne kadar sürdüğü de bilinmez.

Yumuşak dolguya gömülüp yana yatmış, kasası dolu damperli kamyon; çevresinde kum yığınları

Gevşek dolguda ve rampada devrilme

Taze serilmiş dolgu çöker, teker gömülür; damper kalkıkken birkaç derecelik yana yatma devrilmeyi başlatabilir. Bu hareketi kabinden fark etmek zordur.

Metadiag ileMetaDamper aracın yanal ve ön–arka eğimini sürekli ölçer. Varsayılan 5° yanal ya da 13° ön–arka eşik aşıldığında uyarır, kaldırma havasını keser ve damperi indirir; eşikler kurulumda ayarlanır.

MetaFMS haritasında “Damper kurtarma: Kapak açılmadı” olay kartı

Şev kenarında boşaltma ve açılmayan kapak

Ocakta döküm noktası çoğu zaman şev ya da banket kenarıdır. Kapak açılmadan kalkan damperde yük arkada toplanır ve araç geriye devrilebilir; rampada damper açısı ile zemin eğimi birlikte büyür.

Metadiag ileKablosuz Sensörler paketindeki kapak sensörü, kapak açılmadan kaldırmaya izin vermez. Damper sensörü bileşke açıyı 55°'de sınırlar; 10° rampada damper 45°'de durur, araç geriye yatarsa geriye devrilme kilidi damperi indirir. Kapak sensörü zincirli ya da elle açılan kapaklarda önerilmez; kapak tipine kurulumda bakılır. Döküm sahası bariyeri sahanın yükümlülüğüdür.

MetaFMS rota oynatma ekranı: günün 1–5 numaralı güzergâhları saat ve kilometre bilgisiyle, haritada numaralı duraklar

Kamyon nereye döktü?

Hafriyat izni dökümü yalnız izinli sahada kabul eder. Sahaya giriş, güzergâh ve bekleme kâğıtla ya da telefonla izlendiğinde kaçak döküm ve sefer anlaşmazlıkları sonradan çözülmeye çalışılır.

Metadiag ileMetaTrack ve MetaFMS ile yükleme ve döküm sahaları haritada bölge olarak tanımlanır. Bölge raporu giriş, çıkış, bölgede kalma süresi ve bölge içindeki hız aşımını listeler; rota oynatma her aracın gün içindeki güzergâhını, duraklarını ve hızlarını gösterir.

Sarı damperli kasanın üstünde, taşıyıcı kolları üzerinde toplanmış MetaControl otomatik brandası

Sahadan yola saçılan yük ve toz

Kum, mıcır, hafriyat ve cevher sarsıntı ve rüzgârla açık kasadan savrulur. Elle örtmede sürücü her seferde kasaya tırmanır; örtme atlandığında yük yola dökülür.

Metadiag ileMetaControl brandayı kabin panelinden ya da 50 m'ye kadar menzilli uzaktan kumandayla açar ve kapatır; acil durdurma ve sesli uyarı vardır, branda tam açıldığında ya da kapandığında kendiliğinden durur. MetaDamper ile birlikte kullanıldığında branda damper kalkarken açılır, araç hareket edince kapanır.

Hafriyat sahasında damperli kamyonlar, kabinden görünüm; üstte MetaDamper 4.3″ ekranında eğim değerleri ve günlük sefer sayısı

Yükleme döngüsü kâğıtta

Hangi iş makinesinin kaç kamyon yüklediği, dolumun kaç saniye sürdüğü ve seferin ne kadar sürdüğü elle tutulan listeye ya da kantar kuyruğuna kalır.

Metadiag ileİş makinesine takılan MetaDamper Sefer Sayım Sensörü, kamyon ile iş makinesi arasındaki sefer döngüsünü otomatik sayar; başlangıç ve bitiş konumu, iş makinesi ve kamyon birlikte kaydedilir. Sefer ve dolum süreleri MetaFMS'te günlük, haftalık ve aylık raporlanır.

MetaFMS araç sayfasında CAN kartları: ortalama hız, devir, sıcaklık, yağ basıncı, motor saati, rölanti süresi ve rölanti yakıtı

Görünmeyen makine parkı ve jeneratörler

Ekskavatör, yükleyici ve jeneratörün motor saati, rölantisi ve arıza kodu sahada kalır; bakım tahminle planlanır. Ocağın dibinde GSM çekmediğinde veri de kaybolur.

Metadiag ileMetaTrack kamyon, iş makinesi ve jeneratörde yakıt, motor saati, devir, sıcaklık, arıza kodu ve AdBlue gibi CAN/J1939 verilerini okur; CAN verisi olmayan araçta motor saati devirden hesaplanır. Kapsama dışında veri cihazda tutulur, bağlantı gelince gönderilir. MetaFMS kamyon ve ekskavatörü aynı listede gösterir, bakımı motor saatinden planlar.

Sık sorulan sorular

Hafriyat kamyonunda araç takip sistemi zorunlu mu?

Hafriyat kamyonları için ülke genelinde genel bir araç takip zorunluluğu yoktur; Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin kamera ve takip satırları taksi, dolmuş ve ticari yolcu taşıtlarını sayar. Taşıma izin belgesi mücavir alan içinde belediyeden, dışında mahallin en büyük mülki amirinden alınır ve Hafriyat Yönetmeliği md. 24'e göre istenecek belgeleri belediye belirler. Bu yetkiyle bazı büyükşehirler izin için belediyenin sistemine uyumlu, damper hareketini de algılayan bir GPS cihazı ister; örneğin Bursa'da UKOME'nin 01.11.2013 tarihli kararı. Şartlar belediyeye göre değişir; güncel koşulu izni veren belediyeden teyit edin. MetaTrack araç takip sistemi konum, bölge ve CAN verisini MetaFMS paneline gönderir.

Belediye hafriyat taşıma izni için hangi örtme şartını arar?

Hafriyat Yönetmeliği md. 25'e göre hafriyat toprağı ve inşaat atığı taşıyan araçların üstü uygun malzemeyle kapatılır ve tekerlekler temizlenmeden trafiğe çıkılmaz; belirli bir branda türü istenmez, kuralı izni veren belediye denetler. Ayrıntı: hafriyat ve atık araçlarında kasa örtme. Otomatik branda sistemi MetaControl yükü kabinden örter.

Maden ve taş ocağında damper devrilmesine karşı hangi tedbirler isteniyor?

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, açık ocaklarda nakliyat yollarının araçlara uygun sağlamlıkta olmasını, döküm sahası ve kademe gibi düşme tehlikesi olan yerlerde yeterli yükseklikte güvenlik bariyeri yapılmasını ve yükleme, taşıma ve boşaltmada uygulanacak tedbirlerin işletmenin açık ocak yönergesine yazılmasını ister (Ek-2 md. 1.5, 1.6, 1.12-e). Yönetmelik belirli bir cihaz istemez; bariyer sahanın yükümlülüğüdür. MetaDamper bu yönergeye eklenebilecek bir araç üstü tedbirdir: aracın eğimini ölçer, tehlikeli eğimde kaldırmayı durdurur ve damperi indirir.

Ekskavatör ile kamyon arasındaki seferler otomatik sayılabilir mi?

Evet. MetaDamper Sefer Sayım Sensörü ekskavatöre ya da yükleyiciye takılır; her seferin başlangıç ve bitiş konumunu, iş makinesini ve kamyonu birlikte kaydeder, sefer ve dolum sürelerini hesaplar. Raporlar MetaFMS'te günlük, haftalık ve aylık alınır. Kayıtlı bir günlük raporda tek iş makinesi için 14 sefer ve toplam 284.926 kg yük görünüyor.

İş makineleri ve jeneratörler de aynı panelden izlenebilir mi?

Evet. MetaTrack binek araç ve ağır vasıtanın yanında iş makinesi ve jeneratör için de tasarlanmıştır. Motor saati, yakıt, rölanti ve arıza kodu gibi CAN verilerini okur; CAN verisi olmayan araçta motor saati devir bilgisinden hesaplanır. MetaFMS kamyon ve ekskavatörü aynı listede gösterir, bakım periyodunu motor saatinden izler.

Ocakta GSM çekmediğinde koruma ve kayıt devam eder mi?

Evet. MetaDamper araç üzerinde çalışır; eğim kontrolü ve kaldırmayı durdurma için internete ihtiyaç duymaz ve müdahaleleri kara kutusuna yazar. MetaTrack ve MetaVision kapsama dışında kalan bölgede konum ve kayıtları cihazda tutar, bağlantı kurulunca MetaFMS'e otomatik aktarır.

Hafriyat ve maden

Filonuzda pilot araçlarla başlayalım

Araç sayınızı ve kullanım şeklinizi paylaşın; size uygun ürün setini ve kurulum planını birlikte çıkaralım.

İlgilendiğiniz ürünler