Kamu ve belediye filolarında ne zorunlu?
Kamu ve belediye filoları için tek bir yönetmelik yoktur. Yük emniyeti ve takograf gibi genel trafik kuralları kamu araçlarına da uygulanır; belediye toplu taşıma araçlarında ayrıca kamera şartı vardır. Bu sektöre özgü üç konu öne çıkar: belediye hem aracı işletir hem de UKOME kararlarıyla yerel kural koyar; alımlar ihale şartnamesiyle yapılır; kurum, çalışanlarının konum ve kamera verisinin veri sorumlusudur. Aşağıda her kuralın ne istediğini, kimi kapsadığını ve resmî kaynağını özetledik.
Zorunlu (mevzuat) Yükün bağlanması ve sabitlenmesi
Yük, uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek ya da aracın dengesini bozacak şekilde yüklenemez. Kanun bir yöntem saymaz; sonucu ister. Kural belediye ve kamu kurumlarının yük taşıyan araçlarına da uygulanır.
- Kapsam
- Yük taşıyan tüm araçlar; toprak, kazıntı asfalt, kum, mıcır ve tuz taşıyan belediye ve kamu damperlileri dâhil
- Tarihler
- 27.02.2026 tarihinden itibaren yürürlükte
Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 65/1-h (7574 sayılı Kanun md. 18 ile değişik, RG 27.02.2026/33181)
Zorunlu (mevzuat) Hafriyat ve inşaat atığı taşıyan aracın üstünün kapatılması
Taşıma sırasında çevresel kirlenmeyi önlemek için araçların üstü uygun malzemeyle kapatılır, araç kapasitesinin üzerinde yüklenmez ve tekerlekler temizlenmeden trafiğe çıkmaz. Taşıyıcı, mücavir alan içinde belediyeden, dışında mahallin en büyük mülki amirinden taşıma izin belgesi alır; inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar sarı renkli olur ve üzerinde “İnşaat/Yıkıntı Atığı Taşıma Aracı” yazar. Belediye bu izni veren ve denetleyen kurumdur.
- Kapsam
- Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar; belediye fen işleri araçları dâhil
- Tarihler
- Yürürlükte
Kaynak: Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 24–25 (RG 18.03.2004/25406)
Yerel kararla 5216 ve 5393 kapsamında çalışan taşıtlarda araç takip ve acil durum butonu (yerel kararla)
Taksi ve taksi dolmuşlar için öngörülen araç takip sistemi ve acil durum butonu şartı, ihtiyaç hâlinde 5216 ve 5393 sayılı kanunlar kapsamında faaliyet gösteren taşıtların tamamında veya belirlenenlerinde ulaşım koordinasyon merkezleri (UKOME) ya da il trafik komisyonları tarafından zorunlu tutulabilir. İçişleri Bakanlığı bu şartı ülke genelinde de getirebilir. Montaj belgesi tescil kaydına işlenir. Belediyenin kendi hizmet araçlarının bu kapsama girip girmediği yerel karara göre değerlendirilir.
- Kapsam
- 5216 ve 5393 sayılı kanunlar kapsamında faaliyet gösteren taşıtlar (yerel kararda belirlenenler)
- Tarihler
- Yerel kararda belirtilen tarihten itibaren
Kaynak: Karayolları Trafik Yönetmeliği, Ek md. 4 (Ek: RG 29.11.2024/32737)
Zorunlu (mevzuat) Belediye toplu taşıma araçlarında kamera ve kayıt cihazı
Araç içini (sürücü koltuğu dâhil) ve yolun önünü gören kamera ile araç çalıştığı sürece kayıt yapan bir kayıt cihazı bulunmalıdır. Kayıtlar en az bir ay saklanır ve yetkili birimlerin erişimine açık tutulur; UKOME veya il trafik komisyonu görüntülerin bir IP adresine aktarılmasını isteyebilir.
- Kapsam
- Belediyelere ait veya belediyelerce yetkilendirilen toplu taşıma araçları ile 4925, 5216 ve 5393 sayılı kanunlar kapsamında ticari yolcu taşımacılığında kullanılan M2 ve M3 araçlar
- Tarihler
- Yeni tescillerde 19.08.2025 yayımından 30 gün sonra. Mevcut araçlarda şu tarihlerden sonraki ilk muayeneden itibaren: 2023–2025 model 01.01.2026, 2018–2022 model 01.01.2027, 2017 ve öncesi 01.01.2028.
Kaynak: Karayolları Trafik Yönetmeliği, 1 sayılı Cetvel (C) (RG 29.11.2024/32737) ve Geçici md. 12 (RG 19.08.2025/32991)
Zorunlu (mevzuat) Takograf (resmî araçlar dâhil)
Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı aşan taşıtlarda ve 5216, 5393 veya 4925 sayılı kanunlar kapsamında yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücü dâhil 17'den fazla oturma yeri olan taşıtlarda takograf zorunludur. Takograf ayrı bir tip onaylı cihazdır ve Metadiag'ın ürün kapsamında değildir.
- Kapsam
- Yük taşımada kullanılan, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı aşan taşıtlar ile 5216, 5393 veya 4925 kapsamında yolcu taşıyan, sürücü dâhil 17'den fazla oturma yeri olan taşıtlar; 2918 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce üretilenler ve gördükleri hizmet nedeniyle yönetmelikle muaf tutulanlar hariç
- Tarihler
- 27.02.2026'da yürürlüğe girdi; kamyon, çekici ve otobüslerde takograf 2026 öncesinde de zorunluydu (KTY md. 64/b, 1 sayılı Cetvel). Yeni metinle kapsama giren diğer araçlarda zorunluluk, model yılına göre şu tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz: 2021 ve sonrası 31.12.2026; 2016–2020 31.12.2027; 2011–2015 31.12.2028; 1996–2010 31.12.2029; 1985–1995 31.12.2030. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 5216 ve 5393 kapsamında yolcu taşıyan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlarda, ilk defa tescil edilecek araçlar için zorunluluk 27.02.2026'dan itibaren bir yıl aranmaz.
Metadiag ürün kapsamı dışında
Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 31 ve Geçici md. 27 (7574 sayılı Kanun md. 6 ve 34, RG 27.02.2026/33181)
Kamu şartnamesi Damper kalkıkken 10 km/h sınırı (DMO şartnamesi)
Şartname, damper tam inmediğinde aracın seyir hızını 10 km/h ile sınırlayan bir sistem ve araç 10 km/h üzerinde giderken damperin açılmasını engelleyen bir sistem ister. MetaDamper'ın hareket kontrolü (4.3″ Ekran ya da Hareket Kontrol Modülü), araç seyirdeyken damperin kalkmasını engelleyen kısım için kurgulanmıştır; damper kalkıkken seyir hızını sınırlamak ürün işlevi değildir.
- Kapsam
- Devlet Malzeme Ofisi aracılığıyla alınan 6–18 m³ damperli kamyonlar; şart yalnızca DMO üzerinden yapılan alımları bağlar
- Tarihler
- Şartname tarihi 25.07.2017; güncel sürüm DMO'dan teyit edilmelidir
Kaynak: Devlet Malzeme Ofisi Damperli Kamyon Teknik Şartnamesi (A.24.d/25.07.2017), md. 1.2.4.1
Kamu şartnamesi Kamu ihalesinde yerli malı fiyat avantajı ve Ar-Ge ürünü belgesi
Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif edene %15'e kadar fiyat avantajı sağlanabilir; Bakanlık listesindeki orta ve yüksek teknolojili mallarda ve yerli yazılım ürününde %15 avantaj zorunludur. Ar-Ge projesi sonucu ortaya çıkan ürünlerin belgeleri, piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl iş deneyimini gösteren belge olarak kullanılabilir (md. 10/f). Bu bir araç yükümlülüğü değil, teklif verenin avantajıdır. MetaCooler'da donanım yerli malı belgesi başvurusu süreçtedir.
- Kapsam
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihaleler
- Tarihler
- Yürürlükte
Kaynak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 10/f ve 63/1-c (7033 sayılı Kanunla değişik)
Kamu şartnamesi Kamu kurumlarında bulut panel ve bilgi güvenliği
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2019/12'ye göre kamu kurumlarının verileri, kurumların kendi özel sistemleri veya kurum kontrolündeki yerli hizmet sağlayıcılar dışındaki bulut depolama hizmetlerinde saklanmaz. Alınan yazılım ve donanım için arka kapı bulunmadığına dair taahhüt ve kullanıma almadan önce güvenlik testi de tedbirler arasındadır. Bu nedenle bulut tabanlı bir filo panelinde verinin nerede barındırıldığı ve güvenlik testi ihale aşamasında konu olabilir.
- Kapsam
- Bulut tabanlı yazılım ve hizmet alan kamu kurumları
- Tarihler
- 06.07.2019 tarihinden itibaren yürürlükte
Metadiag ürün kapsamı dışında
Kaynak: Bilgi ve İletişim Güvenliği Tedbirleri, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2019/12 (RG 06.07.2019/30823)
Zorunlu (mevzuat) Konum ve kamera verisinde KVKK: veri sorumlusu kurum
Araç takip ve kamera verisinde veri sorumlusu kurumdur. Kişisel veri belirli, açık ve meşru bir amaçla, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenir ve gerektiği süre kadar saklanır. İlgili kişiler aydınlatılır; verinin güvenliği için gerekli teknik ve idari tedbirler alınır.
- Kapsam
- Çalışanlarının ve vatandaşların konum ya da kamera verisini işleyen kamu kurumları ve belediyeler
- Tarihler
- Yürürlükte
Kaynak: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 4, 5, 10 ve 12 (RG 07.04.2016/29677)